Historia

Świat szybko miał poznać siłę nowej Japonii. Jurysdykcja konsularna przetrwała do 1894 r., a nierównoprawne traktaty handlowe wynegocjowane przez Zachód w latach 50. XIX w. utrzymały swą moc do 1911 r. Jednocześnie wśród Japończyków narastało poczucie siły i pewności, stymulując ambicje imperialne. Wojna z Chinami, której przyczyną był spór o status Korei, toczona w latach 1894-95, zakończyła się aneksją Formozy (Tajwanu). Rywalizacja z Rosją o Mandżurię doprowadziła do zwycięskiej wojny w latach 1904—1905. Traktat pokojowy zawarty w Portsmouth, w USA, przyznawał Japończykom specjalne prawa na obszarze północno--wschodnich Chin, bazę morską Port Artur oraz południową część Sachalinu. W 1910 r. oficjalnie wcielono do Japonii Koreę. Japoński udział w I wojnie światowej po stronie Ententy nie przyniósł jednak spodziewanych korzyści i wywołał jedynie frustrację elit politycznych. Po 1931 r., wykorzystując skutki Wielkiego Kryzysu, Japonia anektowała najpierw Mandżurię, a następnie, pomimo silnej opozycji USA, tereny na południe od niej. Aneksje te miały służyć uzyskaniu pełnej samowystarczalności gospodarczej . Niemieckie triumfy w Europie, zwłaszcza zaś klęska Holandii i Francji w 1940 r. otworzyły możliwości dalszej ekspansji na południe, zwłaszcza w kierunku roponośnych złóż na Borneo i w Birmie. Oznaczało to jednak wojnę z blokiem alianckim. Choć zakończyła się totalną klęską, późniejsza amerykańska okupacja kraju i pomoc gospodarcza przyczyniły się do modernizacji Japonii nie mniej niż reformy Meidzi.

Zjednoczenie Włoch i Niemiec wydawało się, przynajmniej na jakiś czas, stabilizować stosunki polityczne w Europie. Architekt zjednoczenia Niemiec, Bi-smarck, skupił się na stworzeniu systemu sojuszów, mających na celu w pierwszym rzędzie izolowanie Francji, która - osamotniona - nie była groźnym przeciwnikiem. Kanclerz przez niemal 20 lat usiłował przekonać całą Europę o pokojowych i zachowawczych intencjach Rzeszy. Jednakże z czasem sojusze z obronnych przekształciły się w zaczepne. Mimo że dzieło Bismarcka i Cavoura osłabiło ostrość nacjonalizmów w Europie Środkowej, to rozwijały się one z całą zaciekłością na Bałkanach. Tendencje niepodległościowe ludów podbitych przez Turków spowodowały wzrost zainteresowania ich losem ze strony Rosji i Austro-Węgier, które po klęsce w wojnie z Prusami (1866 r.) skierowały swą ekspansję w kierunku Bałkanów . Powstanie, jakie wybuchło tam w 1876 r., doprowadziło do rosyjskiej interwencji i wojny z Turcją. Zakończyła się ona w 2 lata później traktatem berlińskim, w zawarciu którego kluczową rolę odegrał Bismarck.